Mae elusennau HIV yng Nghymru yn dweud y gallai’r Senedd nesaf roi terfyn ar drosglwyddo HIV, ond bydd angen i’r llywodraeth weithredu ar unwaith i gyrraedd y targed hwn.
Mae’r Terrence Higgins Trust, Fast Track Cymru a’r Ymddiriedolaeth AIDS Genedlaethol wedi cyhoeddi maniffesto ar gyfer rhoi terfyn ar drosglwyddiadau newydd o HIV yng Nghymru ac yn annog pob plaid wleidyddol i ymrwymo i weithredu cyn etholiad mis Mai.
Mae pum argymhelliad allweddol gan yr elusennau. Mae’r argymhellion yn cynnwys sicrhau bod y feddyginiaeth atal HIV, PrEP, ar gael trwy wasanaeth ar-lein cenedlaethol, ariannu ymgyrchoedd gwrth-stigma a chreu rhaglen i ail-ymgysylltu â’r rhai sydd wedi cael diagnosis ond nad ydyn nhw’n manteisio ar ofal HIV. Ar ôl derbyn triniaeth, gall pobl sy’n byw gyda HIV fyw bywydau normal, iach heb y posibilrwydd o drosglwyddo’r feirws, gan gynnwys trwy gael rhyw.
Mae’r elusennau’n dadlau y bydd y camau hyn yn helpu i fynd i’r afael â’r gyfran uchel o bobl yng Nghymru sy’n cael diagnosis hwyr o HIV, pan fydd y feirws wedi cael cyfle i niweidio eu system imiwnedd, yn ogystal â’r stigma parhaus o amgylch HIV.
Cyhoeddwyd Cynllun Gweithredu HIV cyntaf erioed Cymru yn 2023 ac mae’n dod i ben eleni. Er ei fod wedi sbarduno cynnydd, mae’r elusennau yn dweud y bydd angen i’r llywodraeth fynd ymhellach ac yn gyflymach i roi terfyn ar achosion newydd o HIV o fewn y degawd.
Meddai Richard Angell OBE, Prif Weithredwr y Terrence Higgins Trust: ‘Mae gennym ni’r holl offer sydd eu hangen arnom i roi terfyn ar achosion newydd o HIV yng Nghymru erbyn 2030. Heddiw, rydyn ni wedi cyflwyno glasbrint ar gyfer sut i ddefnyddio’r offer hynny i adeiladu dyfodol ym mamwlad Terry Higgins heb unrhyw achosion newydd o HIV, heb unrhyw stigma ynghylch HIV a lle mae pobl yn cael eu cefnogi i fyw’n dda gyda HIV. Nawr mae hi i fyny i’r ymgeiswyr, Aelodau etholedig a Llywodraeth nesaf Cymru i ymrwymo i droi hyn yn realiti.’